ศิลปะเป็นการแสดงทางอารมณ์และความรู้สึก

ศิลปะเป็นการแสดงทางอารมณ์และความรู้สึก

          ในชั่วโมงเรียนวิชาศิลปะสมัยที่ผู้เขียนเป็นเด็กนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6  มีอยู่สัปดาห์หนึ่งคุณครูบอกว่า  นักเรียนวันนี้ให้ทุกคนวาดภาพในหลวงคนละ 1 ภาพนะ   ผู้เขียนจำได้ว่า  หลังจากครบชั่วโมง  ครูเรียกให้ไปยืนหน้าชั้นกับเพื่อนอีก 1 คน    ให้ชูภาพในหลวงที่ตนเองวาดให้เพื่อน ๆ ในชั้นได้ดูกัน  แล้วคุณครูก็วิจารณ์ผลงานของเรา 2 คน  ด้วยความงงในความต่าง ตอนนั้นคือ   ภาพในหลวงที่ผู้เขียนวาดด้วยดินสอ  ออกจะเป็นในหลวงผิวคล้ำ  เน้นเข้ม ๆ  เพราะเราเป็นคนเข้ม ๆ  ส่วนภาพในหลวงของเพื่อน น้ำหนักสว่าง ๆ   อย่างไรก็ตามคุณครูบอกว่า  ภาพทั้งสองมีสัดส่วนของใบหน้าถูกต้อง สวยงาม มีน้ำหนักการลงแสงเงาดีมาก  ปรบมือ ๆๆๆ   ด้วยความเป็นเด็กที่ชอบเรียนวิชาศิลปะมากที่สุดแต่ไม่รู้ว่าจะบอกกับใคร ๆ ว่าศิลปะคืออะไร  หากจะสรุปเอาจากสถานการณ์ที่เห็นภาพนึงเข้มภาพนึงอ่อนแต่สัดส่วนดี และเรียกว่าน้ำหนักดี 

          พอโตมาเรียนปริญญาโทที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยก็ได้เรียนบทเรียนที่สำคัญมากในวิชาสุนทรียศาสตร์  อาจารย์ได้อธิบายแนวความคิดของคำนิยาม  คำว่า  “ศิลปะ”  ของนักปรัชญา   วันนี้อยากจะนำมาเล่าและอธิบายยกตัวอย่างให้ผู้ที่สนใจในศิลปะฟังนะคะว่า   เค้าว่าอย่างไรกันบ้าง 

นักปรัชญาคนแรก    ชื่อ เวร็อง (Eugene Veron)  เวร็อง  นิยามว่า  ศิลปะเป็นการแสดงออกทางอารมณ์ของบุคลิกภาพของมนุษย์   (Art is the emotional expression of human personality.)  สั้น ๆ ได้ใจความเลย  

นักปรัชญาคนที่สอง ชื่อ ต็อลสต็อย (Leo Tolstoi, 1828-1910)      ศิลปะคือการถ่ายทอดความรู้สึก  (Art is one of the means of intercourse between man and man: whereas by words a man transmits his thought to another, by means of art he transmits his feeling.)  

อธิบายอย่างนี้นะคะ 

ศิลปะเป็นการสร้างสรรค์ของมนุษย์   มนุษย์แต่ละคนมีบุคลิกภาพเฉพาะตน   ทุกคนมีอารมณ์มีความรู้สึก   อารมณ์และความรู้สึกเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นภายในใจของมนุษย์  มนุษย์แต่ละคนมีภาวะการแสดงออกของอารมณ์ให้ผู้อื่นได้เห็นได้รับรู้ในแบบที่ต่างกัน   บางคนรู้จักอดกลั้นอารมณ์ไม่แสดงออกตรง ๆ หรือแสดงอย่างรุนแรงตามที่อารมณ์นั้นเกิดขึ้นในใจ    บางคนไม่รู้จักวิธีการอดกลั้นอารมณ์ ไม่ว่าจะเกิดอารมณ์แบบใดมักแสดงออกตามนั้นเสมอ

          กฎเกณฑ์ของสังคมทำให้มนุษย์ไม่สามารถแสดงออกตามอารมณ์ที่มีผลกระทบต่อผู้อื่น เช่น ความโกรธ อารมณ์โกรธมีความรุนแรง      การแสดงของคนที่มีบุคลิกภาพมุทะลุอาจแสดงออกด้วยการด่าด้วยคำหยาบคาย  หรือการชกต่อย  หรือการทำร้ายผู้อื่นด้วยวิธีการต่าง ๆ   สิ่งเหล่านี้ไม่สมควรกระทำเพราะเป็นการเบียดเบียนผู้อื่น และทำร้ายความรู้สึกภายในของตนเองอย่างรุนแรงโดยไม่รู้ตัว

          ศิลปินเป็นมนุษย์  ภาวะของความเป็นมนุษย์คือมีอารมณ์  เช่น  อารมณ์รัก  อารมณ์โกรธ  อารมณ์หงุดหงิด  อารมณ์เศร้า  อารมณ์ร่าเริง  เป็นต้น  ศิลปินมีอารมณ์เหล่านี้ไม่ต่างไปจากมนุษย์ในสาขาอาชีพอื่น   การแสดงออกในงานศิลปะของศิลปินแต่ละคนจะมีวิธีการในการแสดงออกทางอารมณ์อย่างชาญฉลาด   ศิลปินมีอารมณ์ความรู้สึกอย่างไรต่อสิ่งที่จะเล่าหรือแสดงออก  จะมีเทคนิคในการนำเสนอ  เช่น  การใช้สี  การวางจังหวะของสี  การเคลื่อนไหวของการขีดทีแปรงบนเฟรมผ้าใบ   การแกะสลักไม้ให้มีพื้นผิวที่เกิดจากรอยของสิ่วหน้ากว้าง/แคบให้มีร่องรอยที่หยาบ ขรุขระ หรือเรียบ  เหล่านี้สามารถแสดงอารมณ์ในการนำเสนอได้ทั้งสิ้น

          คุณสมบัติของสี  สีแต่ละสีส่งผลทางจิตวิทยาความรู้สึกต่อผู้ชมต่างกัน  เช่น  ในภาพแสดงสีแดงสด  ตัดกับสีเขียวสด  ลดค่าความแรงของสีด้วยสีเหลืองเขียว  ทำให้ภาพดูอ่อนโยนลง    คุณสมบัติของเส้น  เส้นบางพริ้วไหวให้ความรู้สึกอ่อนโยนมากกว่าเส้นทึบหนาตรง   การเกลี่ยสีให้เรียบเนียนให้ความรู้สึกทางอารมณ์อ่อนโยน ไม่กระชากความรู้สึกเท่าการกดสีลงไปเป็นก้อน ๆ หนา ๆ  เป็นต้น 

          บุคลิกของศิลปิน ก็คือการแสดงออกที่ผู้อื่นรับรู้ได้  นับเฉพาะที่แสดงออกมาในการสร้างสรรค์ผลงานของเขา  อารมณ์และความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต  มันย่อมถูกนำมาถ่ายทอดในงานศิลปะอย่างแน่นอน     ศิลปินมีความพิเศษ คือมีอารมณ์อ่อนไหว Sensitive ต่อเรื่องราวที่ประสบ  มีการรับรู้ที่ไวต่อความรู้สึก   ศิลปินผู้ที่จับอารมณ์และความรู้สึกที่มีภายในใจนำถ่ายทอดออกมาได้ดีก็จะเป็นศิลปินผู้ยิ่งใหญ่

          ศิลปะจึงไม่ใช่เรื่องง่าย แค่การเขียนภาพเหมือนการปั้นการแกะสลักให้เหมือนจริงตามที่ตาเห็น  แต่เป็นเรื่องภายในใจ  ภายในความคิดที่เต็มไปด้วยอารมณ์และความรู้สึก การปรุงแต่งจินตนาการจนมีเรื่องราวทางอารมณ์พร้อมสรรพที่จะแสดงทางในกลวิธีทางศิลปะ

 Modern Pop Art ถ่ายภาพโดย Cupoheld ใน pixabay 

แล้วพบกันในบทความต่อไปนะจ๊ะ

TO BE CONTINUE