ศิลปะคืออะไร What is Art?

ศิลปะคืออะไร What is Art?

นิยามคำว่าศิลปะที่เก่าแก่ที่สุด  คือ  “ศิลปะ   หมายถึง  การเลียนแบบธรรมชาติ”

          ก่อนอื่นเลยเมื่อกล่าวถึงธรรมชาติ  เราจะหมายถึงสิ่งที่มนุษย์ไม่ได้สร้างขึ้น  อันได้แก่  มนุษย์  สัตว์  พืช      ศาสนาที่นับถือพระเจ้าจะมีความเชื่อว่าพระเจ้าเป็นผู้สร้างธรรมชาติ       ศาสนาที่ไม่เชื่อในพระเจ้าก็อาจมิได้สนใจที่จะสืบเสาะว่าผู้ใดเป็นผู้สร้าง เพราะอาจไม่ใช่สาระแก่นของศาสนานั้น ๆ

          มนุษย์มีรูปลักษณ์สรีระเป็นมนุษย์ผู้ชายและมนุษย์ผู้หญิง  

          สัตว์  สัตว์ในธรรมชาติมีหลากหลายเผ่าพันธุ์   แบ่งตามการอาศัยอยู่ในโลกได้แก่  สัตว์บก สัตว์ปีก และสัตว์น้ำสัตว์ทะเล  อันได้แก่  สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ  สัตว์น้ำจืด  สัตว์น้ำเค็ม    ไม่นับสัตว์ในเทพนิยาย   สัตว์ในป่าหิมพานต์ นั่นเป็นสัตว์ในจินตนาการของมนุษย์

          พืชมีหลายวงศ์หลายพันธุ์   มีพืชยืนต้น  พืชล้มลุก  พืชไม้เลื้อย  พืชทะเล  พืชทะเลทราย  วัชพืช  เป็นต้น  พืชบางชนิดเป็นไม้ใบ  บางชนิดเป็นไม้ดอก  บางชนิดมีหนาม มีขน  บางชนิดผิวเรียบเนียน  บางชนิดผิวขรุขระ  ต่างมีความงามเฉพาะตน

          ธรรมชาติที่ว่ามานี้เป็นแหล่งที่มาแห่งความประทับใจของศิลปิน  ผู้มองเห็นความงามของธรรมชาติ  และนำมาบันทึกถ่ายทอด   ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ (สมัยที่มนุษย์ยังไม่มีตัวอักษรใช้)   มนุษย์อาศัยอยู่ในถ้ำ  มีการวาดภาพสัตว์หลายชนิดที่ผนังถ้ำ  ได้แก่  วัวไบซัน   ม้า รวมถึงการวาดภาพคน      เป็นการวาดเลียนแบบลักษณะและท่าทางของสัตว์  ของคน  การวาดภาพเหล่านี้มีวัตถุประสงค์เพื่อบันทึกเรื่องราวในชีวิต คือ การล่าสัตว์  การทำพิธีตัดไม้ข่มนาม   การฝึกฝีมือ  อันเป็นวิถีชีวิตของพวกเขา   มีการค้นพบเครื่องมือเครื่องใช้ที่เลียนแบบหนาม หรือของมีคมที่มีในธรรมชาติ เพื่อนำมาใช้ล่าสัตว์ 

          ยุคประวัติศาสตร์ (ยุคที่มนุษย์มีตัวอักษรใช้แล้ว)   มนุษย์ได้มีการพัฒนาแนวความคิดในการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะมาโดยตลอด  อาทิ  ศิลปะอียิปต์  ศิลปะโรมัน  ศิลปะโรมันเนสก์  ศิลปะไบแซนทีน   ศิลปะยุคกลาง  ศิลปะนีโอคลาสสิค  กระทั่งปัจจุบัน  แนวความคิด  กลวิธีในการแสดงออกของการถ่ายทอดการเลียนแบบธรรมชาติ  การนำเสนอในอดีตที่ใช้สีจากธรรมชาติ  สีสังเคราะห์ที่นักวิทยาศาสตร์คิดค้นขึ้น จนถึงการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ช่วยในการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะ     

          การสร้างสรรค์ที่ยังคงมีการเลียนแบบธรรมชาตินั้นมิได้ปรากฏในอาชีพศิลปินเท่านั้น   แต่ยังเป็นสิ่งสำคัญพื้นฐานของการสอบแข่งขันเพื่อเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาด้วย    อีกทั้งยังเป็นพื้นฐานของการเรียนศิลปะในระดับปริญญาตรีชั้นปีที่ 1 การเลียนแบบธรรมชาติของนักศึกษาเป็นการศึกษาเพื่อให้เกิดความสังเกต  การฝึกฝนการถ่ายทอดสิ่งที่ตาเห็น    แสดงความแม่นยำของการวาด  การปั้น  เป็นต้น   การวาดหรือปั้นให้ได้ตามที่ตาเห็นดอกไม้  ใบไม้  ต้นไม้  ทิวทัศน์ท้องฟ้า  ทะเล  ป่าไม้   เหล่านี้ไม่ใช่เรื่องง่าย   เป็นเรื่องที่ต้องผ่านการฝึกฝนอย่างจริงจังจึงจะเกิดผลดี  

          ผลงานการเลียนแบบธรรมชาติของศิลปิน      มีแง่มุมการแสดงออกอย่างชาญฉลาด  มิใช่เพียงถ่ายทอดความเหมือนเท่านั้น  แต่ยังแฝงด้วยอารมณ์ความรู้สึกนึกคิดหรือแม้แต่ศรัทธาลงไปในผลงานด้วย  

          ผลงานจิตรกรรมสีน้ำ  เช่น  วาดดอกไม้  ดอกเดียวกันแต่ผลออกมาต่างกันได้เพราะศิลปินแต่ละคนมีเทคนิคในการใช้สี เทคนิคในการถ่ายทอดความรู้สึกที่มีต่อธรรมชาติของดอกไม้ที่อยู่ตรงหน้า ต่างกัน

          ผลงานประติมากรรม  เช่น  การปั้นคน  ศิลปินในศิลปะโรมันให้ความสำคัญกับความงามของสรีระมนุษย์มากที่สุด  ก็จะปั้นให้มีกายภาพ กล้ามเนื้อที่สวยงาม  การปั้นนักรบ หรือกษัตริย์นักรบผู้ยิ่งใหญ่  เป็นศิลปะที่แสดงความเป็นมนุษย์ที่ดูน่าเกรงขาม เป็นต้น   ศิลปะสมัยฟื้นฟูวิทยาหรือเรอเนซองส์ ศิลปินได้ศึกษากล้ามเนื้อของมนุษย์จากศพ  เพื่อให้เห็นกายภาพจริง ๆ ของมนุษย์  สัตว์  เพื่อจะได้ถ่ายทอดความเหมือนออกมาให้ได้ตามความเป็นจริง 

          ตัวอย่างผลงาน   “ศิลปะที่ถ่ายทอดการเลียนแบบธรรมชาติ”  ถ่ายภาพจากหนังสือวาติกัน  อันเป็นภาพในโบสถ์เซนต์ปีเตอร์ บาสิลิกา (St.Peter’s Basilica) เป็นที่พำนักของสมเด็จพระสันตะปาปา พระประมุขของศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก  ในสถานที่แห่งนี้มีศิลปะหลากหลายรูปแบบ  ของศิลปินชั้นเยี่ยมของโลก   ทั้ง 3 ภาพมาจากหนังสือ Vatican  

Frida Giannini (Editor, 1999)  Vatican.   Italy: Papergraf, Padova. ของ Edizioni Musei Vaticani – Ars Italia Editrice.

ภาพ The Good Shepherd หน้า 112

 

ภาพ Statue of Augustus from Prima Porta  กษัตริย์ออกุส กษัตริย์นักรบแห่งโรมัน หน้า 58

 

ภาพ Pietro Navarra, Flowers and Fruit ใน Room XIV  หน้า 52

แล้วพบกันในบทความต่อไปนะจ๊ะ

TO BE CONTINUE