องค์ประกอบศิลป์
: พื้นผิว 22 May 2021
พื้นผิว (Texture)
หมายถึง ผิวสัมผัสของวัตถุ ซึ่งเป็นสิ่งที่ตาเห็นหรือสัมผัสบนระนาบผิวตอนหน้าของรูปร่างหรือรูปทรงต่าง
ๆ ของวัตถุ ลักษณะผิวแบ่งเป็น 2 ชนิดใหญ่ ๆ คือ ผิวจริงกับผิวเทียม
ผิวจริง หมายถึง ลักษณะผิวที่เราจับต้องได้จริง เช่น
พื้นผิวในธรรมชาติ เช่น
ผิวผัก ผิวหัวพืช ผิวผลไม้
ผิวดอกไม้ ผิวเกสร ผิวส้ม
ผิวมะกรูด ผิวเปลือกไม้ ผิวรากไม้
ผิวใบไม้ ผิวกิ่งไม้มีหนาม เช่น
ผิวต้นงิ้ว ผิวต้นดอกกุหลาบป่า ผิวกิ่งไม้นุ่ม ๆ เช่น ผิวกิ่งต้นกระสังข์ ผิวต้นหอมผิวขรุขระ เช่น ผิวขิง ข่า บระเพ็ด
ผิวน้ำ ดิน หิน กรวด ทราย โคลน ตม เลน ผิวหนังของสัตว์ เช่น ผิวหนังของช้าง ผิวขนไก่
ผิวขนห่าน ผิวขนนก ผิวแม่น
ผิวฮิปโปโตเตมัส
ผิวหนังจระเข้ ผิวมนุษย์ ผิวแผลบนมนุษย์ สัตว์ พืช เป็นต้น
ผิวของวัสดุ เช่น ผิวแก้ว ผิวแป้นพิมพ์
ผิวขวดพลาสติก ผิวอลูมิเนียม
ผิวเหล็ก ผิวหนังสัตว์แท้ ผิวผ้าทอ
ผิวผ้าขนหนู ผิวสังกะสี เป็นต้น
ผิวจากสิ่งที่ประดิษฐ์ขึ้น เช่น ผิวตราปั๊มนูน ผิวเหรียญโลหะนูนต่ำ ผิวกระดาษทราย ผิวประติมากรรม ผิวทีแปรงพู่กันบนผ้าใบ (งานจิตรกรรม)
ผิวแป้นคีย์บอร์ด (เครื่องดนตรีสากล)
ผิวทองเหลืองส่วนประกอบของฆ้องวง (เครื่องดนตรีไทย) ผิวเครื่องภัตราพรณ์
(เครื่องนุ่งห่มประณีตศิลป์ของตัวละคร)
ผิวเพชร
พลอยที่เจียระไนแล้วบนเรือนเครื่องประดับ
ผิวเนื้อทอง
ผิวเนื้อเงิน ผิวไม้ของเครื่องเรือน
อาทิ ตู้ โต๊ะ เตียง เป็นต้น
ผิวจริง คือ ผิวที่แท้จริง เห็นว่าเรียบ หยาบ ขรุขระ เป็นรูพรุน
อ่อนนุ่ม แข็งกระด้าง แวววาว เปียก
ชื้น ร้อน เย็น อุ่น ก็เป็นอย่างที่เห็นจริง ๆ และเมื่อใช้มือสัมผัสก็รู้สึกได้อย่างที่เห็น เพราะมันคือของจริง ไม่ได้ทำเทียมขึ้นมา
ผิวเทียม หมายถึง
ลักษณะผิวที่เราจับต้องไม่ได้จริง
เป็นเพียงพื้นผิวที่สร้างขึ้นมาลวงตาว่าเหมือนพื้นผิวในธรรมชาติหรือพื้นผิวประดิษฐ์
เรียกว่าทำเทียมขึ้นมาว่าให้เหมือน ให้รู้สึกได้ว่าเหมือน ก็เรียกว่าทำได้เหมือนเลยนั่นแหล่ะ แต่พอเอามือสัมผัส ปรากฏว่าผิวเรียบเนียน ไม่ได้มีความขรุขระ หยาบ อ่อนนุ่ม มีหนาม ร้อน
เย็น อุ่น เป็นรูพรุน แวววาว เลยแม้แต่น้อย
สิ่งเหล่านี้เกิดจากเทคโนโลยีการผลิตวัสดุเทียม
หรือวัสดุทดแทนวัสดุจริง
เป็นอุตสาหกรรมเพื่อประโยชน์ใช้สอยในวงกว้าง
โดยที่มนุษย์ไม่ต้องใช้วัสดุจากธรรมชาติ
เป็นการลดและหลีกเลี่ยงการใช้วัสดุจากธรรมชาติ ลดการตัดไม้ทำลายป่าเขาลำเนาไพร
การฆ่าสัตว์เพื่อเอาหนังมาทำผลิตภัณฑ์เพื่อประโยชน์ตามความอยากของมนุษย์
ผิวเทียม ได้แก่
วัสดุสังเคราะห์ที่ทำผิวเป็นลายไม้นานาพรรณ มีให้เลือกมากมายหลายพื้นผิว หลายเฉดสี วัสดุสังเคราะห์ที่ทำเนื้อและผิวเป็นหนังสัตว์
ขนสัตว์ เพื่อนำมาออกแบบและตัดเย็บเป็นเสื้อผ้าอาภรณ์ เครื่องนุ่งห่ม
เครื่องประกอบกับเครื่องเรือน
กระเป๋าทุกรูปแบบ
ในงานศิลปะ
ศิลปินมีเทคนิคในการประดิษฐ์พื้นผิวได้ในหลากหลาย
ในงานจิตรกรรม การวาดภาพระบายสี พื้นของภาพอาจใช้ระบายสีทั้งผืนผ้าใบแล้วนำถุงพลาสติกวางทาบบนระนาบผ้าใบ
แล้วยกขึ้น สีที่ระบายเป็นสีพื้นจะมีเคลื่อนตัวปนกับสีที่ระบายใกล้กัน
หากระบายสีหนาสีจะถูกยกตัวให้ยืดขึ้น เกิดพื้นผิวขรุขระได้
หรือการระบายสีหนาแล้วใช้ไม้หรือมือลูบวนไปทิศทางตามเจตนารมณ์ของเนื้อหาทางอารมณ์ที่ตั้งไว้แต่แรก ก็จะเกิดพื้นผิวสัมผัสที่ให้ความรู้สึกไม่เรียบและเมื่อใช้มือสัมผัสก็ไม่เรียบจริง
ๆ เป็นต้น
งานศิลปะบางชิ้นวาดระบายสีแสดงให้เห็นความขรุขระหยาบของพื้นผิวต้นไม้ได้เหมือนจริงมาก แต่เมื่อเอามือลูบผ้าใบกลับเรียบ เทคนิคแบบนี้ทำให้เกิดมิติลวงตา จำพวกงานจิตรกรรมและงานภาพพิมพ์ต้องการทักษะทางเทคนิคแบบนี้
หรือแม้แต่การวาดโดยใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์สำเร็จรูปก็ต้องใช้ทักษะและเทคนิคเฉพาะเพื่อทำให้เกิดความลวงตานี้อย่างสมบูรณ์ที่สุด ต่อไปนี้เป็นภาพตัวอย่างพื้นผิวแบบต่าง ๆ
ภาพผ้าไหมพลิ้วสีแดง ทำขึ้นจากโปรแกรมคอมพิวเตอร์สำเร็จรูป
ที่ช่วยให้นักสร้างสรรค์สามารถใช้วาดภาพระบาสี ปั้น
ชิ้นงานได้ไม่แพ้หากกา ดินสอ พู่กัน เกรียงที่กระทำบนพื้นผ้าใบ หรือพื้นระนาบอื่น
เช่นวาดภาพระบายสีบนผิวไม้ แต่ในกรณีนี้วาดบนหน้าจอคอมพิวเตอร์
พื้นผิวที่ปรากฏมีความลวงตา เป็นพื้นผิวเทียม
ไม่ใช่พื้นผิวจริง (ไม่ใช่ผ้าจริงยับจริง)
มีทิศทางของแสงและเงาของสีแดงอย่างจัดจ้าน
ลวงตาได้เหมือนผ้าพลิ้วจริงมาก
ภาพพื้นผิวที่เกิดจากการปาดสีอะคลิลิคบนผ้าใบ
เป็นร่องรอยของการใช้เกรียงปาดสีนา ๆ เกิดผิวขรุขระ
หยาบจริง ๆ ตาเห็นอย่างไรเมื่อเอามือลูบสัมผัสก็รู้สึกได้อย่างที่ตาเห็น
ความไม่เรียบสามารถสื่อสารถึงอารมณ์ที่สนุกสนานกับการสร้างสรรค์
การร่ำรวยวัสดุในการสร้างสรรค์ พูดง่าย
ๆ ว่าองค์ประกอบของศิลปะทุกองค์ประกอบ ไม่ว่าจะเป็น
จุด เส้น รูปร่าง รูปทรง พื้นผิว พื้นที่ว่าง สี ล้วนสื่อความคิด
อารมณ์ จินตนาการของศิลปินได้ทั้งสิ้น
ภาพจิตรกรรม สร้างพื้นผิวลวงตา
เลียนแบบธรรมชาติว่ามีฝนตกน้ำเจิ่งนองบนผิวถนน พื้นผิวของอาคาร
ต้นไม้ กิ่งไม้ เรียกว่าเป็นพื้นผิวเทียม
ไม่ใช่พื้นผิวจริงที่มองเห็นอย่างไรจับต้องแล้วก็เป็นแบบนั้นจริง
แต่พื้นผิวที่ปรากฏนี้เป็นความสามารถเฉพาะตัวของศิลปินในการสร้างภาพลวงตาบนพื้นระนาบให้ดูมีความลึกและมีพื้นผิวของวัตถุ
(ขอบคุณภาพจาก pixabay)
แล้วพบกันในบทความต่อไปนะจ๊ะ
TO BE CONTINUE
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น