องค์ประกอบศิลป์ : รูปร่างกับรูปทรง
องค์ประกอบศิลป์คู่ต่อไปที่น่าสนใจคือ
รูปร่างกับรูปทรง ซึ่งมีคุณลักษณะที่แตกต่างกันในเรื่องของมิติ ทำให้การสื่อสารทางการเห็นของผู้ชมมีความแตกต่างกันได้ ผลของการมองเห็นรูปร่างและรูปทรงทำให้เกิดความคิดอารมณ์และความรู้สึกถึงสิ่งที่ผู้สร้างสรรค์ต้องการแสดงออกมาให้ผู้อื่นได้รับรู้
รูปร่าง
(Shape) คือ
ภาพสองมิติ
มีความกว้างกับความยาวในเนื้อที่ภายในขอบเขตของเส้น สี แสงเงา
ประกอบกัน
รูปทรง
(Form) คือ ภาพสามมิติ มีความกว้าง ความยาว และความหนา
หรือความลึก รูปทรงมี 2 ลักษณะคือ
รูปทรงจริง (Real Form) กับรูปทรงลวงตา (Illusion
Form)
รูปทรงจริง
ได้แก่ งานประติมากรรม ไม่ว่าจะเป็นงานนูนต่ำ นูนปานกลาง นูนสูง หรืองานลอยตัว
(เช่น รูปปั้นเห็นโดยรอบ) งานออกแบบผลิตภัณฑ์เฟอร์นิเจอร์ เช่น โต๊ะ เก้าอี้ ตู้
เตียง งานออกแบบบรรจุภัณฑ์ เช่น กล่องใส่ขนม กล่องใส่โทรศัพท์มือถือ
เป็นต้น รูปทรงจริงสามารถใช้กายสัมผัสได้
เช่นเอามือจับรับรู้ถึงความตื้นลึกหนาบาง ความนูน ความเว้า ของผลงานได้จริง ๆ
หรือประติมากรรมลอยตัว เช่น อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เราสามารถเดินดูได้โดยรอบ งานสถาปัตยกรรม เช่น ตึก
อาคาร โบสถ์ วิหาร เราสามารถเข้าไปเดินในรูปทรงสิ่งก่อสร้างเหล่านั้น
สามารถสัมผัสกับความกว้าง ความยาว และความลึกของพื้นที่ได้จริง
รูปทรงลวงตา ได้แก่
งานวาดเส้น งานจิตรกรรม งานภาพพิมพ์ ซึ่งสร้างสรรค์บนพื้นระนาบ ใช้การลวงตาให้เห็นว่าเป็นสามมิติเสมือนหนึ่งมีห้วงแห่งความลึกของสรรพสิ่งที่สร้างสรรค์ขึ้น
สร้างบรรยากาศบนพื้นระนาบนั้นให้ผู้ดูรู้สึกว่าได้เข้าไปอยู่ในห้วงเวลาและพื้นที่บนพื้นระนาบนั้น
รู้สึกได้ราวกับจะเอามือจับล้วงเข้าไปได้ หรือเอาตัวเดินเข้าไปในพื้นระนาบนั้นได้จริง
ๆ แต่ความจริงเราเอามือล้วงลึกเข้าไปไม่ได้
เดินก้าวเข้าไปไม่ได้จริง ๆ ศิลปินผู้ชาญฉลาดสามารถสร้างสรรค์พื้นระนาบนั้นให้มีความเป็นสามมิติมีความกว้าง
ความยาว และความลึก ทำให้ผู้ดูผู้ชมรู้สึกถึงมิติลวงนี้ได้ เช่น
การวาดภาพทิวทัศน์ป่าไม้ ทิวทัศน์ทะเล ทิวทัศน์ภูเขา
ทิวทัศน์เมือง ทิวทัศน์อวกาศ ภาพคนเหมือน
ภาพน้ำตก ภาพรถวิ่ง ภาพสุนัขวิ่ง
ผลงานจิตรกรรมที่มีการลวงตาและทำให้เกิดความเคลื่อนไหวจนเป็นที่มาของการสร้างภาพยนตร์แต่ละฉากเปิดให้ต่อเนื่องกันแล้วดูเสมือนว่าวัตถุนั้นเคลื่อนไหวได้จริง
ๆ ก็ได้แก่ ผลงานของศิลปินในศิลปะสมัยใหม่ เช่น ศิลปะลัทธิฟิวเจอริสม์ ศิลปะลัทธิออฟอาร์ต เป็นต้น
ประเภทของรูปร่างและรูปทรง
1. รูปร่างและรูปทรงเรขาคณิต (Geometric Form) ได้แก่ รูปเหลี่ยม สามเหลี่ยม สี่เหลี่ยมแบบต่าง ๆ สี่เหลี่ยมคางหมู สี่เหลี่ยมผืนผ้า สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน เป็นต้น ห้าเหลี่ยม หกเหลี่ยม แปดเหลี่ยม รูปหลายเหลี่ยม รูปวงกลม รูปวงรี รูปครึ่งวงกลม
2. รูปร่างและรูปทรงอินทรียรูป
(Organic Form) ได้แก่
รูปร่างรูปทรงของสิ่งมีชีวิตหรือคล้ายสิ่งมีชีวิต
เช่น คน สัตว์
ต้นไม้ ดอกไม้ พืช
รูปทรงของสัตว์ประหลาดจากห้องทดลองวิทยาศาสตร์หรือตามที่มนุษย์จินตนาการมีลักษณะคล้ายคน
สัตว์ มีร่างกาย
3. รูปร่างและรูปทรงอิสระ
(Free Form) ได้แก่
รูปร่างรูปทรงที่ไม่จำกัดอยู่ในแบบเรขาคณิตหรือแบบอินทรียรูป
เป็นรูปร่างรูปทรงที่ไม่มีโครงสร้างที่แน่นอนตายตัว เช่น
รูปก้อนเมฆ รูปหยดน้ำ รูปควันไฟ
รูปหมอก รูปหิมะ รูปคลื่นทะเล
เป็นต้น
ตัวอย่างผลงานศิลปะที่สร้างสรรค์ด้วยการใช้รูปร่างรูปทรงประเภทต่าง
ๆ ภาพแรกเป็นประติมากรรมรูปทรงเรขาคณิต
ภาพที่สองเป็นประติมากรรมรูปทรงอินทรียรูปสร้างเป็นพญานาค เป็นรูปประดิษฐ์ตามจินตนาการคล้ายรูปของสัตว์
แล้วพบกันในบทความต่อไปนะจ๊ะ
TO BE
CONTINUE
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น