ดุลยภาพในงานศิลปะ
"ดุลยภาพเป็นธรรมชาติ มี 2 แบบคือ
แบบสมมาตรและแบบอสมมาตร"
ดุลยภาพ
เป็นธรรมชาติอย่างหนึ่ง
หากธรรมชาติผิดปกติไปจะทำให้เกิดการขาดดุลภาพหรือขาดความสมดุล เช่น
ภาวะแล้งคือ ขาดสมดุลระหว่างความร้อนกับความชื้น
ภาวะเครียด คือ ขาดสมดุลระหว่างความสุขกับความทุกข์
ในการสร้างสรรค์งานศิลปะก็นำหลักการของธรรมชาติมาใช้ คือหากผลงานศิลปะชิ้นใดมีความสมดุล
ผู้ชมจะเกิดความปีติสุข อิ่มเอมเมื่อได้ชมผลงานเหล่านั้น
คำกล่าวของผู้เขียนจริงหรือไม่ท่านลองชมงานศิลปะชั้นเยี่ยมดู
ดุลยภาพ หรือความสมดุล (อ่านว่า
สม-ดุน หรือ สะ-มะ-ดุน) ภาษาอังกฤษใช้คำว่า Balance หมายถึง ความเท่ากันหรือการถ่วงเพื่อให้เกิดความเท่ากัน การเท่ากันในงานศิลปะ มี 2 แบบ
ดุลยภาพที่เท่ากัน มี 2 แบบ คือ
การเท่ากันเพราะเหมือนกันทั้งสองด้านหรือโดยรอบของภาพ กับการเท่ากันเพราะมีความคล้ายคลึงกัน
ดุลยภาพที่เท่ากันด้วยความรู้สึก
หมายถึง การเท่ากันแบบวัตถุที่เห็นนั้นมีจำนวน มีการกินระวางพื้นที่ไม่เท่ากัน
สองข้างซ้ายขวาหรือบนล่างของวัตถุไม่เหมือนกันหรือคล้ายคลึงกัน แต่มันสื่อความรู้สึกได้ว่าเท่ากัน เป็นความเท่ากันในความรู้สึกของทั้งผู้สร้างสรรค์และผู้ชมงานศิลปะ
ดุลยภาพที่เท่ากัน ดุลยภาพแบบสมมาตร ภาษาอังกฤษ ใช้คำว่า Symmetrical Balance ส่วนมากจะเป็นซ้ายขวาเท่ากันหรือคล้ายกัน เช่น ร่างกายของมนุษย์ปกติ ร่างกายของสัตว์ปกติ ปกติคือไม่พิการ ร่างกายสองซีกแม้ไม่เหมือนกันทีเดียว หากสังเกตจะเห็นว่าขนาด สีผิว ใกล้เคียงกันมากจนดูเผิน ๆ จะเห็นว่าเหมือนกันทุกประการ ดุลยภาพที่เท่ากันในงานศิลปะที่เห็นได้ชัดเจนง่าย ๆ ได้แก่ งานสถาปัตยกรรม อาทิ โบสถ์ วิหาร เราจะเห็นประตู หน้าต่าง หน้าบัน หน้าจั่ว บันใด ซ้ายขวาเท่ากันเหมือนกัน ตัวอาคารโบสถ์ วิหารก็ออกแบบให้ซ้ายขวาเหมือนกันเท่ากัน ตัวอย่างในภาพ เป็นสถาปัตยกรรมไทย วัดเบญจมบพิตร (ภาพบน) และโบสถ์เก่าของศาสนาคริสต์ (ภาพล่าง) จะเห็นความงดงามของดุลยภาพที่เท่ากัน แสดงไว้ซึ่งความน่าเลื่อมใสศรัทธายิ่ง
ภาพบน
ภาพล่างขอบคุณภาพจาก pixabay
การสื่อสารความรู้สึก ดุลยภาพที่เท่ากันสื่อสารความรู้สึกถึงความมั่นคง สงบเย็น สง่างาม โอ่อ่า น่าเชื่อถือ น่าเลื่อมใสศรัทธา น่าเคารพ ความชัดเจนในความรู้สึกความสบายภายในใจ เมื่อเทียบกับอารมณ์ของมนุษย์ มนุษย์ผู้ใดมีอารมณ์คงเส้นคงวาเสมอต้นเสมอปลาย ก็เป็นที่ไว้วางใจและเชื่อใจของคนใกล้ชิดและคนรอบข้าง
ดุลยภาพที่เท่ากันด้วยความรู้สึก หรือดุลยภาพแบบอสมมาตร ภาษาอังกฤษ ใช้คำว่า
Asymmetrical Balance หมายถึง
ความสมดุลที่ไม่เท่ากันอย่างแท้จริง
เห็นได้กับตาว่าซ้ายขวาหรือบนล่างหรือจะมองโดยรอบแล้วก็ไม่มีความเหมือนหรือคล้ายกัน แตกต่างโดยสิ้นเชิงกับดุลยภาพที่เท่ากัน
ดังกล่าวในย่อหน้าที่แล้ว
ดุลยภาพแบบนี้เป็นความฉลาดของศิลปินผู้สร้างสรรค์ศิลปะที่แม้จะทำให้วัตถุมีรูปร่าง
รูปทรง สีสัน พื้นที่ว่าง หรือองค์ประกอบศิลป์ใด ไม่เหมือนกัน
แต่ยังคงความรู้สึกได้ว่าผลงานศิลปะนั้นไม่เสียสมดุล เกิดสมดุลในความรู้สึกภายในใจ และพกพาความสนุกสนาน
เร้าใจมาสู่หัวใจผู้ชมให้กระชุ่มกระชวยขึ้นด้วย
การสื่อสารความรู้สึก ดุลยภาพที่ไม่เท่ากันนี้
สื่อสารความรู้สึกถึงความท้าทาย คลื่นในสมองกระเพื่อม ตื่นด้วยความงุนงง
สงสัยให้เกิดการพิจารณา ไม่นิ่งสงบ
ไม่เยือกเย็นเชื่องช้า แต่เต็มไปด้วยความพิสวงของประสบการณ์เปิดมิติในความรู้สึก
ภาพแรกเป็นภาพเรือในท้องทะเล จะเห็นว่าเรือกลุ่มหนึ่งจอดอยู่ด้านซ้ายมือ
ด้านขวาเป็นพื้นที่ว่างเวิ้งว้างของทะเล น้ำหนักภาพจะหนักอยู่ด้านซ้าย
แต่ผู้ดูกลับไม่รู้สึกหนักเพราะการผ่อนคลายสายตาไปยังพื้นที่ว่างอันงดงามนั้น เกิดความรู้สึกสมดุลใจหัวใจ ทำให้สดชื่นมากกว่าความอึดอัด
ภาพที่สองเป็นภาพสีน้ำ มีประตูบานใหญ่อยู่ด้านซ้าย ดูเหมือนจะหนักข้างนี้ แต่ศิลปินกลับใช้หน้าต่างบานเล็กกว่าด้านขวาและมีกระถางต้นไม้มีดอกไม้สวยงามประกอบกันทำให้ภาพนี้รู้สึกเกิดดุลยภาพได้อย่างน่าฉงน
ภาพที่ 1
ภาพที่ 2ขอบคุณภาพจาก pixabay
แล้วพบกันในบทความต่อไปนะจ๊ะ
TO BE CONTINUE
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น